banner226
banner221


Türkiye’nin ilk kadın mimarları yapmıştı… Kocaeli’de yok edilen Halkevi binası!


Hüseyin DAVUTOĞLU

Hüseyin DAVUTOĞLU

04 Ekim 2018, 15:20

İzmit’te bulunan tarihi Halkevi binasının bilirsiniz. Bakımsızla adeta dökülmek üzer. Bırakın tadilatı, yıllardır boyası bile yapılmış değil. Herkesin güzünü önünde yok olup gidiyor.

İzmit Halkevi binası kaderine terk edilmiş hali bir kenarda dursun, bakın bir başka Halkevi binasının nasıl yok edildiğine bakalım en iyisi.

Leman Cevat Tomsu ve Münevver Belen… Türk mimardık tarihin en önemli 2 ismi. Onları özel kılan geride bıraktığı saysız eserlerin yansıra Türkiye’nin ilk kadın mimarları olması. 

Bu ikili birlikte Erenköy Kız Lisesi’ni bitirdikten sonra, 1934 yılında Güzel Sanatlar Akademisi’nden mezun olmuşlardır. Münevver Belen’in İzmit’te doğmuş ve ailesinin İzmit’te yaşamış olması ilginç bir tesadüf olmakla birlikte, ortaokula kadar İzmit’te devam eden eğitiminden sonra parasız yatılı sınavlarını kazanarak İstanbul Erenköy Kız Lisesi’nde eğitimine başlaması Leman Cevat Tomsu’yla yollarını ve dolayısıyla meslek hayatlarını kesiştirmişti.

Bugünkü yazımızın konusu olan Karamürsel Halkevi binası, Leman Cevat Tomsu ve Münevver Belen’in özel eserlerinde biriydi. 

Biriydi diyoruz çünkü maalesef Karamürsel Halkevi binası bugün artık yok. Halkevleri bir Cumhuriyet aydınlanma projesiydi. Halkevleri hem eğitim hem de kültür sanat yuvalarıydı. Cumhuriyet tarihin Köy Enstitüleri gibi eşsiz yapılarıydı.

Bu amaçla da Karamürsel’de bir Halkevi binası yapımı için çalışmalar başladı. Çeşitli sıkıntılar atatılarak 1936 yılında çalışma başladı. Malzeme yetersizliği ve bütçe eksikliği nedenleriyle yapımında güçlükler çekildi. Binanın tamamlanması 1943 yılını buldu.     

1951 yılına geldiğimizde ise  Karamürsellilere Halkevi olarak hizmet veren bina, Menderes hükümetinin 'Müsadere' kanunu ile kapatıldı. Sadece 8 yıl açık kalabilen Halkevi binası 1952 yılında Karamürsellilere 'Sağlık Merkezi' olarak hizmet vermeye başladı. 

Bina, 1954 yılında Hükümet Tabipliğine dönüştürüldü. Otuz yıl Hükümet Tabipliği olarak kullanılan bina, 1984 yılında 25, on yıl sonra 1994 yılında 50 yataklı Devlet Hastanesi'ne dönüştürüldü. 2006 yılına kadar da Karamürsellilere Devlet Hastanesi olarak hizmet veren bina, SSK ile birleşme kararından sonra boşaltıldı. 2010 yılında yıkılan Halkevi binası yerine Karamürsel 1 No’lu Sağlık Ocağı inşa edildi.  

Yapımı amacından daha çok sağlık hizmeti verilen bir bina haline gelen Karamürsel Halkevi’ni diğerlerinden ayrıcalıklı kılan öneli bir özelliği vardı. O yıllarda tamamen erkek egemenliğinin sürmekte olduğu bir mimarlık döneminde önemli işlere imza atabilen iki kadına ait bu proje, günümüzde dahi mesleğini zorlukla icra edebilen kadın meslektaşlara iyi birer örnekti. 

Biri İzmitli olan Cumhuriyetin ilk kadım mimarlarının bu önemli eserini koruyup, aslına uygun bir eğitim yuvası veya müze yapabilseydik keşke. 

Karamürsel Halkevi binası da, Kocaeli’nin yok olan kıymetleri arasında yerini aldı.

Karamürsel Halkevi Kimlik Bilgisi 

Sınıf arkadaşları ile birlikte Belen ve Tomsu Akademi’deyken

Halkevi Binası Devlet Hastanesi olarak kullanılırken çekilmiş bir fotoğraf

Karamürsel Halkevi’nin Yıkılışı, 2007

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
sabri amca - 3 hafta önce
nevzat doğan denilen şahıs akçakoca mahallesini aydınlattın evleri bizim paralarımızla boyattın klimalara kafes yaptırdın sana hakkımı helal etmiyorum neden halk evine el atmadında akçakoca mahallesini ışıklarla donatıp dünya masraf yaptın izmitin göbeği mezberelikken sen paraları akçakoca mahallesine yatırdın yuh sana git biran evvel
Avatar
İzmitli - 2 hafta önce
Binalar neyse de halkevlerinin yaptığı bölücülük ortadan kaldırılsın. Gerçek halk evleri olsun. Binalar nasıl olsa yenilenir. Neler yenilenmiyor ki ?