Mustafa Kemal Atatürk’ü Kocaeli’ye bağlayan sır…


Hüseyin DAVUTOĞLU

Hüseyin DAVUTOĞLU

30 Mart 2018, 16:28

Mustafa Kemal Atatürk “Başkomutan” sıfatıyla Kocaeli’yle 1922 yılında gelmişti. 16 Ocak 1922 tarihli o çok önemli basın toplantısını biliyorsunuz. İzmit halkıya kucaklaşan Atatürk, Kasr-ı Hümayun’da gazetecilerle bir araya gelmişti.

Mustafa Kemal Atatürk, bu tarihten sonra birçok kez daha Kocaeli yöresine geldi. Ama bu ziyaretler içinde öne çıkan bir yer var, orası Derince… 

Peki Derince Atatürk için neden özel? Mustafa Kemal Atatürk’ü Derince’ye bağlayan sır neydi? Merak ediyorsanız hadi okumaya devam…

Mustafa Kemal Atatürk’ün Derince’ye verdiği önem büyük bir dostluğun hikayesi aslında. Mustafa Kemal Atatürk’ün Derince’de büyük bir dostu, arkadaşı vardı, o kişi Cevat Abbas Bey…

Çanakkale Savaşı’nda omuz omuza vererek düşmana kurşun sıktığı bir askerdir Cevat Abbas, Mustafa Kemal Paşa’nın Payitaht İstanbul’u işgal eden emperyalist güçlere bakarak “Geldikleri gibi giderler…” dediği kişidir Cevat Abbas, Bandırma Vapuru’yla Milletin bağrına açılan yolda hırçın Karadeniz’in dalgaları arasından geçerken yanı başında bulunan yaverdir Cevat Abbas, yeni kurulan Cumhuriyetin atılan her adımında Mustafa Kemal Atatürk’ün yanı başındaki aziz bir görev adamıdır Cevat Abbas…

Mustafa Kemal Atatürk’ün Derince’ye, 1930’lu yıllardaki ziyaretlerin yoğunluğu dikkat çekmektedir. 

Mustafa Kemal Atatürk, İstanbul-Ankara, Ankara-İstanbul veya İstanbul-Yalova ziyaretleri sırasında genellikle Derince’de trenden iner, buradan otomobille Cevat Abbas Bey’in çiftliğindeki köşke giderdi. Burada istirahat eden Mustafa Kemal Atatürk, dinlendikten sonra otomobille tekrar geri döner, ya trenle ya da Ertuğrul Yatı, Gülcemal Vapuru, Marmara Vapuru veya Kalamış Vapuru’yla yoluna devam ederdi.

Cevat Abbas Bey, 1920’li yıllarda (kesin tarih bilinmiyor) Emlak-i Milliye Müdürlüğü’nden Derince Çenedağ Mahallesi sınırları içerisinde büyük bir arazi satın aldı. Amacı, burada tıpkı Ankara’daki Atatürk Orman Çiftliği gibi bir çiftlik kurmaktı. Bu amaç doğrultusunda hızlı bir şekilde çalışmalara başlayan Cevat Abbas Bey, buraya dik çatılı, iki katlı bir köşk, ek bir bina, ahır, fırın, çamaşırhane gibi birimlerin bulunduğu kompleks bir yapı topluluğu inşa ettirdi

Çanakkale Savaşı sırasında başlayan kadim dostluk, Mustafa Kemal Atatürk’ün Derince’deki çiftliği görmesiyle ayrı bir anlam kazanmıştır. Bu çiftlik bundan sonra Gazi’nin; ara ara sığındığı bir dost limanı, devlet işlerinin yoğunluğu sırasında yorgun bedenini dinlendirdiği bir ana kucağı, çevresindeki bazı yapışkan insanlardan bunaldıkça arada sırada kaçtığı bir çiftlik evi, eski bir asker arkadaşla anılarının paylaşıldığı ve acı kahvelerin yudumlandığı dostluk ortamı, her zaman yanı başında görmeye alıştığı tam 24 yıl kader birliği yaptığı yaverinin sıcak yuvası olarak hep hayatında olmuştur.

Derince’deki kültürel mirasımızın önemli bir parçası olan, aynı zamanda da tarihsel anı değeri açısından oldukça kıymetli bir yere sahip bu çiftlik ve köşkün, ne yazık ki kaderi hiçte iyi olmadı.

Atatürk’ün ölümünden sonra Cevat Abbas Bey için başlayan sıkıntılı günler, bu çiftlik ve köşk binası içinde oldukça hızlı yaşanmıştır. Bir anda başlayan ve tüm dünyayı ağları içerisine alan II. Dünya Savaşı’nın ekonomik buhranı ve bu buhranın ülkemizdeki etkileri Cevat Abbas Bey’in çiftliği için sonun başlangıcı olmuştur. İlk önce Emlak-i Milliye Müdürlüğü’nden alınan arazilere ve köşke el konulmuş, daha sonra nüfusu çoğalmaya başlayan Derince için okul olarak kullanılan, daha sonra ise sahipsiz, bakımsız kalarak metruk bir vaziyete düşen köşk yangın geçirmiş, zamanla ortadan kaldırılmıştır.

Ve böylece, Derince’nin ruha teselli veren en güzel yerlerinden birisinde bulunan tarihi bir miras, yaşanan anılar, paylaşılan mutluluklar, paylaşılan acılar ilelebet ortadan kalkmış oldu.
 

Mustafa Kemal Paşa ve Yaveri Cevat Abbas Bey

Mustafa Kemal Atatürk Derince’de Trenden İnerken (1929)

Cevat Abbas Bey Köşkü İnşa Edilirken (Çiftlikte Yapılan İlk Tarım Faaliyetleri) (Turgut Gürer Arşivi’nden)

Cevat Abbas Bey ve Atatürk Sohbet Ederken

Cevat Abbas Bey Köşkü’nün Yangın Öncesindeki Son Hali (KBB Arşivi’nden)

Kaynak: Volkan Şenel - Mustafa Kemal Atatürk’ün Derince’deki arkadaşı “Cevat Abbas Bey”

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Ersoy Kandemitoğulları - 3 hafta önce
Yazılarınızı dikkatle takip ederim,gurur duydum,inşAllah Derince kaymakamı da haberi okur da ATATÜRK için özel anlamı olan bir ilçenin kaymakamı olduğunu gururla hisseder daha da fazla,aklıma nakşettim bile Derincenin bu özelliğini,bakalım daha bilmediğimiz tarihimizle ilgili neler öğreneceğiz!Saygı ve sevgilerimle değerli gazeteci.
Avatar
Rua Ayengin - 3 hafta önce
Çocukluğum Derincede geçti 60 lı yılların başında İzmitten gelirken Şirin tepeye tırmanıldığında Derincede görülen ilk yapı idi sanırım 3 katlı ahşap dik çatısının altında bir kat daha olan bir konaktı Derincedeki en yüksek yapı Yıllarca evsizlerin barınağı oldu E 5 kara yolunun 200 metre Çenedağ tarafında Eski yol sapağından 100 metre önce toprak bir yolla erişilirrdi.