İngilizler Kocaeli’de ki o fabrikayı neden bombaladı?


Hüseyin DAVUTOĞLU

Hüseyin DAVUTOĞLU

20 Mart 2018, 16:08

Geçtiğimiz günlerde İzmit Çuha Fabrikası ile ilgili çok önemli bir gelişme yaşanmıştı. Kocaeli’nin ilk fabrikası olma özelliğini taşıyan İzmit Çuha Fabrikası restore edilerek yeniden ayağa kalkacak. 
Bu duruma nasıl sevindiğimi anlatamam size. Daha öncede çalıştığım kurumlarda da İzmit Çuha Fabrikası ile ilgili yazılar yazmış, bu emsalsiz yapının değerlendirilmesi için çağrılarda bulunmuştum. Şimdi dört gözle tarihi yapının yenide ayağa kalmasını dört gözle bekliyorum.

O zaman ne dersiniz, şimdi İzmit Çuha Fabrikası’nın bir kez daha hatırlamaya, o fabrikanın nasıl bombalandığına…

İzmit Çuha Fabrikası, bir dönem sadece İzmit’in değil, Osmanlı Devletini en önemli fabrikası olmuştu. 1842 yılında İzmit'in dışında, Kiles Deresi kenarında yer alan ve bugün Başiskele Kullar Mahallesi sınırları içinde kalan Sultan Abdülmecid’e ait kiraz bahçesi üzerine Çuha Fabrikası kurulmasına karar verilmişti.  2 yılda tamamlanan inşaat sonrası fabrikanın resmi açılışını 1844 yılında Sultan Abdülmecit’in bizzat kendisi yapmıştı. 

Fabrika kısa sürede üretime başlayarak ordu ve sarayın çuha ile şayak (Kaba dokunmuş, dayanıklı bir çeşit yün kumaş) ihtiyacını sağlıyordu.  

Başlangıçta yünlü askeri kumaş imal eden fabrika, daha sonra yatak çarşafları, havlu, çorap ve eldiven üretmeye de başlamıştır. Kalite itibariyle İzmit Çuha Fabrikası ürünleri Fransız ve İngiliz dokumalarıyla rekabet edebilecek vasıftaydı.  

Bu fabrikanın bir özelliğinde çalışan insanların vasfıydı. Çuha fabrikasında yöredeki azınlıklardan da çalışanlar vardı. Örneğin o dönem önemli bir Ermeni yerleşim yeri olan Arslanbey Köyü halkının bir kısmı Çuha fabrikasında çalışıyordu. Hatta askeriye ve Çuha fabrikasında çalışan bu Ermeniler tehcirden muaf tutulmuşlardı. Fabrika çalışanları arasında Avusturya tebalı olanlar dahi vardı. Bunun dışında fabrika çalışanları arasında zenciler de vardı ama onlar bir süre sonra yörenin havasına uyum sağlayamadıkları için Hicaz taraflarına gönderilmeleri kararı alınmıştı.  

1906 ile 1908 yılları arasında üretim yapmayan fabrika, 1908 yılında yeni makineler dolatılarak yeniden üretime başladı. Fabrika, 1917’den sonra İzmit mensucat Fabrikası adını aldı. 

1 Dünya Savaşı sonrası yenilen Osmanlı Devleti için kötü günler başladı. Ülkenin büyük bir bölümü emperyalist devletler tarafından işgal edildi. İzmit ve çevresi de İngiliz ve Fransızların işgali altındaydı. 

Fabrika 1917 yılında aynı zamanda çapulcu çetelerinde hedefi haline gelmişti.  Mütareke döneminde doğan güvenlik boşluğu sonucunda fabrika çevresinde çapulcu ve eşkıyalar türemiş ve bu durum karşısında fabrika müdürlüğünün talebi üzerine fabrikayı korumak üzere askeri birlik yerleştirilmişti. 

İşgal yıllarında fabrika İzmit’te bombalanan tek yer olarak kayıtlara geçti. Çuhahane’de bulunan bir topun İzmit Körfezi’nde demirli bulunan İngiliz donanmasına ateş açması sonucu, fabrika İngiliz donanması tarafından 18 Haziran 1920 tarihinde bombalanarak yıkılır. 

İşte o anlar bir İngiliz uçağından fotoğraflanır. Fabrikanın bombalanmadan öncesi, bombalama sırasındaki ve sonrası fotoğraflarını çeker.

Yıllardır harabe halinde duran fabrika yeniden ayağa kalkması için gün sayıyor. Umarız en kısa zamanda Kocaeli, tarihi fabrikası ile yine bir arada olur….

Fabrikanın bombalanmadan önceki hali 


 

Bombalanma hali 


 

Fabrikanın bombalanmadan sonraki hali 


 

Fabrikayı bombalayan İngiliz savaş gemisi 

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Aslan Devletçi - 1 ay önce
Allah onlarında belasını versin,topları içinde patlasın dürzilerin!