banner451
banner421

Tarih kokan fotoğraf ve yakın tarihi anlatan bir yazı... Cevdet Sunay, Leyla Atakan ve İzmit

banner418

Tarih kokan fotoğraf ve yakın tarihi anlatan bir yazı... Cevdet Sunay, Leyla Atakan ve İzmit
30 Haziran 2018 Cumartesi 14:41

banner32

Mustafa BAĞDİKEN

İzmit'te “kent tarih araştırmacılığının” yanı sıra çevre için verdiği mücadelelerle de yakından tanıdığımız Numan Gülşah,  sosyal paylaşım sitesindeki sayfasında çok güzel bir fotoğraf yer vermiş. Onun özel albümünde yer alan ve izniyle yer verdiğim 1968 yılında Kocaeli Fuarı'nın açılışında çekilen bu fotoğrafta, Türkiye Cumhuriyeti'nin 5. Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay ile, ne yazık ki bir trafik kazasında çok genç yaşta kaybettiğimiz, Türkiye'nin ilk il kadın belediye başkanı Leyla Atakan yer alıyor.

Her ikisi de, bugüne kadar  haklarında kitaplar yazılmasına rağmen daha birçok anı ve kitabı yazılacak insanlardı.

Bu iki günlük hafta sonu tatil günlerinde zaman ayırıp okursunuz bilgi dağarcığınızı tazelersiniz diye bu yazımı Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'a ve onun görev yaptığı dönemde yaşananların özetine ayırdım. Özet diyorum, çünkü o kadar hareketli bir dönemdi ki, hepsini yazmaya kalksak günler alır.

Yeni bir dönemin başladığı  bir hafta önce milletvekilleri ile birlikte Cumhurbaşkanını da seçtiğimiz bugünlerde  “Seçim” güncelliğini koruduğundan, Cevdet Sunay'ın nasıl Cumhurbaşkanı seçildiğini,  görev süresinin uzatılmasıyla ilgili girişimler ve çıkan kavgaları, o günlerde yaşanan olaylarla birlikte  onun İzmit ilişkilerinden  ve benim de dahil olduğum bazı anılardan bahsetmek istedim.

GÜRSEL KOMAYA GİRDİ, SUNAY DOKTOR RAPORUYLA CUMHURBAŞKANI OLDU

Türkiye Cumhuriyeti'nin karşılaştığı ilk darbe olan 27 Mayıs 1960 darbesinin ardından bilindiği gibi Cemal Gürsel, 15 Ekim 1961 seçimlerinden sonra dördüncü Cumhurbaskanı  oldu. Gürsel, 1966 yılı Ocak ayında hastalandı, Şubat ayının başında da Amerika'ya tedaviye götürüldü. Orada daha da ağırlaştı. 26 Mart'ta tekrar Türkiye'ye getirildi. Ankara Gülhane Hastanesi'nde tedavi altına alındı.  Artık görev yapamayacağına ilişkin rapor hazırlandı. 37 doktorun imzaladığı bu rapora dayanılarak, raporun alınmasından iki gün sonra o dönemde Genelkurmay Başkanı olan Orgeneral Cevdet Sunay görevinden istifa ederek Kontenjandan Senatoya girdi (O dönemde meclisin yanı sıra senato vardı) ve hemen Cumhurbaşkanı seçildi. Cemal Gürsel  ise 200 günün üzerinde komada kaldıktan sonra 14 Eylül 1966 günü öldü.

ÇOK SIKINTILI DÖNEMLERDİ

Cevdet Sunay'ın 28 Mart 1973'e kadar olan Cumhurbaşkanlığı dönemi sıkıntılı dönemdi. O dönem içinde  Süleyman Demirel, Nihat Erim ve Ferit Melen hükümetleri kuruldu.  12 Mart 1971 Muhtırası da onun döneminde yaşandı. Tarihi kayıtlara bakarsak, Bülent Ecevit'in adının duyulmaya başlanması, “Ortanın solu” sloganı, öğrenciler arasındaki sağ-sol kavgalarının patlaması, 1967'deki Kıbrıs olayları ve ancak belirli bir yaş grubunun üzerindekilerin hatırlayabileceği ünlü Johnson mektubu, bazı konsolos ve yabancıların öldürülmesi, Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının idam edilmesi ve birçok üzücü, sıkıntılı olay onun dönemine rastladı.

TERMAL VE İZMİT TUTKUSU

Cevdet Sunay, görev yaptığı süre içinde dini bayramlarının çoğunluğunu Yalova Termal'deki Atatürk Köşkü'nde geçirirdi. Bayram öncesi Ankara'dan Uçakla İstanbul'a gelir, karayoluyla Yalova'ya geçerdi. Ancak Yalova'ya geçerken, mutlaka İzmit'te zaten D-100 kenarında bulunan 15. Kolordu Komutanlığı Orduevi ile Kolordu binasına mutlaka uğrar kahvesini içerdi. Bu kısa süreli ziyarette kentin valisi ve belediye başkanları da onunla görüşme fırsatı bulurdu. Bu ziyaretler gelenek haline gelmişti.

Böyle bir ziyaret sırasında, o dönem Kocaeli'nin en önemli yerel gazetesi olan, şimdi yayın hayatını sürdürmeyen Hürsöz Gazetesi'nin renkli kişiliğiyle de tanınan adını rahmetle andığım Selahattin Telser'le yaşanan oldukça eğlenceli bir anı da var. Onu ilerde anlatacağım.

Henüz askere gitmemiş, İstanbul'da o dönemin en büyük özel haber ajansı olan Türk Haberler Ajansına çalışan genç bir muhabir olarak  Cevdat Sunay'ı ilk kez Yalova Termal'de takip ettim, fotoğrafladım. O dönem adı Habeşistan olan bugünkü Etiyopya'nın imparatoru Haile Selasiye'yi de orada ağırladı. Orada Sunay ve Selasiye’nin çok fotoğraflarını çektim. Bana birkaç soru sordu. Dönemin 1. Ordu ve Sıkıyönetim Komutanı Orgeneral Faik Türün, çektiğim fotoğrafları ısrarla benden istemesi de unutamadığım anılardan

GÖREV SÜRESİNİN UZATILMASI BEKLENTİSİ VE KRİZLER

1973 Mart'ında Cevdet Sunay görev süresi sona ermek üzereyken,  o tarihte Genelkurmay Başkanı olan Faruk Gürler’in adı  Cumhurbaşkanı adayı olarak gündeme geldi.  Cevdet Sunay da onu istiyordu. Faruk Gürler'i Kontenjan Senatörü olarak atadı. Gürler 7 Mart'ta  Senato'da yemin etti.İki senatör tarafından aday gösterildi. Bu arada o dönemki Senato Başkanı Tekin Arıburun  ile Demokratik Parti Genel Başkanı Ferruh Bozbeyli de adayı olarak ortaya çıkınca işler karıştı. Bu kargaşa içinde seçim yapılamadı. Adalet Partisi ile CHP, Sunay'ın görev süresinin uzatılmasını önerdi. Komisyonlarda kavgalar çıktı. Bu komisyonlarda çıkan kavgalar sırasında, tarihi kayıtlara göre meclise ilk kez polis çağrılmış.

Cevdet Sunay'ın görev süresinin uzatılması bu kavga gürültüler arasında sadece 1 oyla reddedildi. 28 Mart 1973 tarihinde görev süresi sona erdi ve Çankaya'dan ayrıldı. Cumhurbaşkanlığına bir süre Senato Baskanı Tekin Arıburun vekalet etti.

6 Nisan 1973'de  AP, CHP ve CGP'nin (Barolar Birliği Başkanı Metin Feyzioğlu’nun dedesi Turan Feyzioğlu’nun kurduğu Cumhuriyetçi Güven Partisi) ortak adayı Fahri Korutürk 6. Cumhurbaskanı seçildi.

Sevgili Numan Gülşah’ın yayınladığı bir fotoğrafla nerelere gittik..

Herkese güzel bir hafta sonu diliyorum..


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.