19 Kasım 2017 Pazar

  • 3,875 TL
  • 4,571 TL
  • 161,11 TL
  • 106.239
KOCAELİ 28°

KUZEYİN BAŞKENTİ: STOCKHOLM

Kuzeyin başkenti: Stockholm

Editörümüz Caner Aktan'ın Stockholm izlenimleri

17 Mart 2017 Cuma 21:15 Yaşam

Avrupa’nın kuzeyinde bulunan İskandinavya yarımadası eşsiz bir tarihsel mirasa ev sahipliği yapıyor. İsveç yâ da resmi olarak bilinen ismiyle İsveç Krallığı da bu yarımada üzerindeki tarihsel monarşik mirasın yaşatıldığı en belirgin ülkelerden birisi. Harika doğası, yaklaşık 10 milyonluk nüfusu ve yüzölçümüyle Avrupa’nın en büyük üçüncü ülkesi olma özelliğini taşıyan İsveç’te kilometrekare başına 20 insan yaşıyor. İstanbul’da bu oran 2 bin 666. İsveç'in başkenti aynı zamanda ülkedeki en büyük kent olan Stockholm. Başkentte 1,3 milyonu merkezde olmak üzere 2 milyon insan yaşamakta. Ülkenin diğer büyük kentleri sırasıyla Göteborg ve Malmö. İsveç, meclis sistemine sahip, meşruti monarşi ile yönetilen bir ülke. Ekonomi bakımından gelişmiş bir ülke olan İsveç, The Economist'in Demokrasi İndeksi'ne göre birinci sırada olup, Birleşmiş Milletler'in İnsani Gelişme Endeksi'ne göre ise yedinci sırada. Ülke bunun yanında 1 Ocak 1995 tarihinden beri bir Avrupa Birliği üyesi.

 

İLK DURAĞIMIZ HUSBY
Özge ile çıktığımız İsveç maceramızda Başkent Stockholm’e bağlı Uluslararası Arlanda Havalimanı’nda doğru inişe geçiyoruz. Uçaktan inip pasaport kontrol noktasına doğru ilerlediğimizde nazik bir pasaport memuru bizi karşılıyor. Pasaport memuru, kontrolün ardından ülkeyi ziyaret ettiğimiz için teşekkür ediyor. Tabi bu durum karşısında oldukça şaşırıyorsunuz. Türkiye’de bu tür diyaloglarla karşılaşmak pek mümkün değil! Kısa süreli yaşadığımız şokun ardından Özge’nin halası, benim yoldaşım olan Nevin Kamilağaoğlu bizi karşılıyor. Kuzen Can Alıcı ve sevgilisi Deli de bu karşılamaya iştirak ediyor. İlk durağımız Husby oluyor.

 


VİKİNGLERİN ŞEHRİ
Husby konumu itibariyle şehir merkezine 20 dakikalık uzaklıkta bir yerleşim merkezi. Modern Husby’nin ana yapısının temelleri 1972 yılında atılmaya başlanmış. Husby, İskandinavya’nın uzak tarihinde Vikinglerin yaşadığı bölgelerden bir tanesi. Husby’de çokça Viking kalıntılarına rastlamak mümkün. Bu nedenle kimi dönemlerde “Vikinglerin Şehri” olarak nitelendirilmiş. Biz ise Husby’i 2013 yılında bir direnişe ev sahipliği yaptığından tanıyoruz. Çok sayıda araba yakılmış, göstericiler polisle çatışmıştır. Unutmadan eklemek gerek Husby gençleri Gezi Parkı eylemleri sırasında sıkça dayanışma mesajları da göndermişti.

 

Soğuk bir iklime sahip olan İsveç'te kanallar sürekli buz tutuyor


ULAŞIMIN YÜKÜ METRODA
Uçak ile yolculuk 3 saat sürse de yine de yorucu oluyor. Size tavsiyem Stockholm’e vardığınız ilk gün iyice bir dinlenin. İyice enerji depolayın. Zira ertesi gün yorulsanız dahi istemsiz bir şekilde gezmeye devam edeceksiniz! Çünkü mükemmel bir şehir ve her adımınızda ayrı bir tarihi güzellik sizi bekliyor olacak. Ertesi gün kent merkezine doğru metro ile devam ediyoruz. İsveç’te kent karmaşası yaşanmıyor. Çünkü işler yer altından tıkır tıkır işliyor. Hafif raylı sistemin yanında metro da ulaşımın büyük yükünü üstlenmiş durumda.

 

Ulaşımı kolaylaştırmak adına bütün ince ayrıntılar düşünülmüş

 


KUZEYİN VENEDİĞİ: GAMLA STAN
Ve nihayet Gamla Stan’a varıyoruz. Stockholm’ün merkezinde bulunan Gamla Stan (Eski Şehir) birçok tarihi yapıyı bünyesinde barındırıyor. Kralın Sarayı’ndan Şövalye Kilisesi’ne kadar, Nobel Müzesi’nden batık ticari limanlara kadar sayısız merkez Gamla Stan’da bulunuyor. Gamla Stan’ın temelleri 13. yüzyıla kadar dayanıyor. O günden bugüne değin Gamla Stan ülkenin siyaset, kültür ve ekonomi merkezini oluşturuyor. Stockholm anakara dışında on dört ada üstüne kurulmuş. Ayrıca kentin adalara ve kanallara yayılmış olması, ona Kuzeyin Venedik’i sıfatını kazandırmış. Her ne kadar bir Venedik olmasa da bu eşsiz tarihi kent mutlaka ziyaret edilmeli.

 


GEYİK ÖNEMLİ BİR SİMGE
Gamla Stan’ın ara sokaklarındaki dükkanların vitrinlerini inceleyerek devam ediyoruz yolumuza. İsveç'in tarih öncesi dönemi yaklaşık MÖ 12.000'li yıllara kadar uzanıyor. Eski Taş Çağı sonlarında rastlanan Bromme Kültürü'ne ait ren geyiği av kamplarına ülkenin en güneyinde bir buz kenarında rastlanılmış. Bu dönemdeki halk, avcı-toplayıcı olarak yaşayan ve taş teknolojisiyle avlanan bir grup insandan ibaretmiş. Süreç içerisinde geyik halkın en büyük besin ve yaşam kaynağı haline gelmiş. Böylece geyik neredeyse ulusal bir simge haline dönüşmüş ve halk tarafından sahiplenilmiş. Yol kenarlarında çatal boynuzlu “dikkat geyik çıkabilir” tabelalarına sıkça rastlayabilirsiniz. Gamla Stan’da sokak arasındaki her mağazada mutlaka geyik figürü görmek de mümkün.

 


16 YAŞINA KADAR ZORUNLU EĞİTİM
İsveç, dünyanın eğitim konusunda en gelişmiş ülkelerinden biri. 2-5 yaş arası çocuklar bir halk anaokuluna gönderiliyor. 6 ile 16 yaş arası zorunlu eğitim mevcut. Eğitim sistemi açısından çok ileride olan İsveç’te eğitim tamamen ücretsiz. Bu açıdan bakıldığında da okuma yazma oranı bir hayli yüksek. İsveç’te okuryazarlık oranı yüzde 99. UNESCO’nun 2016 verilerine göre ise Türkiye’de okuma yazma bilmeyenlerin oranı neredeyse İsveç nüfusuna eşit!


EVLERİ DEVLET KİRALIYOR
İsveç’te küçük bir azınlık mülk sahibi. Geri kalan toplam ise yaşamlarını Ev Kurumu’ndan kiraladıkları evlerde geçiriyor. Evlerin çoğu plan olarak hemen hemen bir birine benziyor. Boş olarak kiralanan evde bazı demirbaşlar bulunuyor. Evler buzdolabı, derin dondurucu ve bulaşık makinesi gibi bazı temel eşyalar ile birlikte kiralanıyor. Her demirbaşın belli bir kullanım süresi var. O süre sona erdiğinde kurum eşyayı değiştiriyor. Yine belirli aralıklarla evlerdeki duvar kağıtları ücretsiz olarak kurum tarafından değiştiriliyor.

 

Kralın sarayını koruyan askerler nöbet değişimi yaparken


SU TAMAMEN ÜCRETSİZ
Avrupa genelinde hane çeşmelerinden akan sularda kireç problemi yaşanmakta. Ancak İsveç için böyle bir durum söz konusu değil.  Doğası ve temiz havasıyla yaşam süresinin en uzun olduğu ülkelerden biri olan İsveç’te su çeşmeden içilebiliyor. İklim koşulları nedeniyle çeşmeden akan su oldukça serin. İsveç’in ekonomik sisteminin kapitalizme dayanmasına rağmen çeşmeden akan su tamamen ücretsiz.


KAPİTALİZM DEMİŞKEN İSVEÇ’TE EKONOMİ…
Evet, İsveç’te kapitalizm var.  Ancak kapitalizm İsveç’te daha farklı yorumlanmış. Bu yorumlamanın temelinde ise “refah devleti” anlayışı yatıyor. İskandinavya Modeli veya Kuzey Ülkeleri Modeli denen bu modelde esas alınan başlıklar iş gücü, eğitim ve sosyal politikalar. Bu model politik konsept olarak İskandinav ülkelerinin refah devleti olmasının temelini oluşturuyor. İsveç’te refah politikasının önemli bir yönü de sosyal hizmetlerin herkesi kapsaması oluşturuyor. Yani sosyal politikalar ihtiyaç sorgulaması yapılmadan herkes için uygulanıyor. Düşük enflasyon ve yüksek ekonomik gelişmeyle kombine edilen tam istihdam, İsveç Modeli'nin önemli faktörlerinden bir tanesi.


İSVEÇ’TE BARIŞ POLİTİKASI HÜKÜM SÜRÜYOR
İsveç, Ortaçağ'dan beri bağımsız ve tek bir ülke. Modern merkezi yönetim ise ilk defa 16. yüzyılda Gustav Vasa'nın kral oluşuyla başladı. İsveç'in yer aldığı son savaş ise 1814 yılında gerçekleşti. O günden bugüne kadar hep barış politikası izlendi. İsveç savaşa dayanmayan bir dış ilişkiler siyaseti gözetiyor. Çıkan çoğu savaşta ise tarafsız bir tutum sergilediğini açıkça ifade etmiştir.

 

Burası parlemento binasına giriş kısmı ve yok denecek kadar az güvenlik önlemi var

 

ÖRGÜTLÜ BİR SINIF HAREKETİ
İsveç’teki sendikaların yapısına dair pek fazla bilgi edinemedim ancak örgütlü bir sınıf hareketinin olduğu konusunda Hasan Alıcı ve İsa Cemal Turan ağabeylerimden bilgi aldım. İsveç’te çeşitli iş kollarında birbirine alternatif sendikalar mevcut. Değil Avrupa’da dünyada yüzde 87 ile en yüksek sendikalaşma oranına sahip bir ülke.


MÜZE CENNETİ STOCKHOLM
Başkent Stockholm adeta bir müze cenneti gibi. Sadece Stockholm kentinde 50’nin üzerinde müze bulunmakta. Bütün müzeleri ziyaret etmek elbette imkânsız. Ancak size Özge ile birlikte uğramazsanız pişman olacağınız 2 müze önerimiz var.  Birincisi Nordiska Müzesi.  Bu müze 16. yüzyıldan bugüne dek İsveç tarihi, gelenekleri, çalışma ve toplumsal yaşama dair izleri bulabileceğiniz, moda, folklor, çocukla hayat, ev dekorasyonu, mutfak ve masa düzeni gibi birbirinden farklı konularda İsveç kültürünün izini sürebileceğiniz çalışmaları sergiliyor. İkincisi ise Ordu Müzesi. Bu müze ise İsveç ordusunun 1000 yıllık geçmişini ve silahlarını sergileyen askeri nitelikteki bir müze. Ordu Müzesi, savaşların anlatıldığı ve İsveç tarihinde asırlardır dillerde destan olan olayların canlandırıldığı epik bir müze olma özelliği taşıyor.

 

 

Kiliseler çeşitli sanatsal faaliyetlere ev sahipliği yapıyor


KÜÇÜK BİR AZINLIKTAN IRKÇI YAKLAŞIM
Emperyalizmin küresel saldırganlığından İsveç de nasibini almış durumda. Bu nasiplenme esasen fiili olarak bir savaş durumu değil. İsveç milliyetçiliğinin körüklenmesi. Ekonomik krizler ve emperyalist savaşlar nedeniyle yoğun göç alan İsveç, bir dönem milliyetçiliği politika olarak benimsemiş. Hatta “Üstün İsveçli” kavramı bu süreçte doğmuş. Mevcut durumda ise küçük bir azınlık tarafından İsveç’te yabancı düşmanlığı yapılmakta. Şuan yoğun göç alan İsveç’te ırkçılık maalesef popüler kültürün bir parçası haline gelmiş durumda. Esmer ve siyahilere karşı önyargılı bir tutum sergilenmekte.

 


İSVEÇ’TE YEMEK KÜLTÜRÜ
Geleneksel İsveç mutfağı çok zengin ve farklı lezzetleri bünyesinde barındırıyor. Dikkat çeken noktalarından birisi de Kral XII. Karl İsveç’e Türkiye yemeği kültürünü götürmüş. Bizim lahana dolmasını yani İsveç’te bilinen ismiyle “Kaldomar”ı tatmak sizin için ilginç bir deneyim olabilir. İsveç’in aldığı yoğun göç yemek kültürüne de etki etmiş. Örneğin hazır yiyecekler İsveç mutfağının vazgeçilmez bir parçası haline gelmiş. Tüm bunlar bir kenara İsveç Köftesi ve Somon başlıca tatmanız gereken lezzetler. Yemek yemek ve yemek yapmak İsveç’te bir kültür ve zevk.

 

Eğer Türkiye mutfağına dair birşeyler arıyorsanız bu mekana gidebilirsiniz

 

Stockholm'de bir pazar tezgahı


TAVSİYE EDİYORUM
İsveç aslında çok mütevazı ve kendini ön plana çıkarmayan bir ülke. Bir kent farklı nedenlerle çekici olabilir. Stockholm ise kültürel mirası ve tarihi yapılarıyla bir çekim merkezi. Tarihi sokaklarda yürürken kendinizi Orta Çağ’da gibi hissediyorsunuz. Kültürel faaliyetler çok zengin ve her dakikayı dolu dolu geçirebilirsiniz. Kısacası 24.000 takımadanın merkezi olan Stockholm aynı zamanda kuzeyin başkenti gibi...

 

Kahve kültürü de İsveç'te oldukça gelişmiş. Sokakta yürürken, kırmızı ışıkta beklerken ya da durakta otobüs beklerken insanlar kahve tüketebiliyor

 

YORUM EKLE

Güvenlik Kodu

DİĞER HABERLER

ANKET

SONRAKİ HABER

Kocaeli Ticaret Odası’nda 2 ayrı seminer

Kocaeli Ticaret Odası’nda 2 ayrı seminer